Flanşlı Bağlantılarda Sızıntının En Yaygın Nedenleri ve Önleme Yöntemleri

Flanşlı bağlantılarda sızdırmazlık; uygun conta, doğru cıvata yükü, düzgün yüzey ve kontrollü montajla sağlanır.

Sızıntı her zaman contanın kalitesizliğinden kaynaklanmaz. Hatalı hizalama, yüzey hasarı veya işletme sıcaklığındaki değişimler, iyi seçilmiş bir contanın da görevini yerine getirmesini engelleyebilir.

Sızıntının sık görülen nedenleri

Bağlantının farklı noktalarında eşit olmayan sıkıştırma, contanın bir bölgede fazla ezilmesine ve başka bir bölgede yetersiz yük altında kalmasına yol açabilir.

• Flanş yüzeyindeki çizik, korozyon, kir veya yüzey bozukluğu.
• Yanlış malzeme veya yanlış ölçüde conta kullanılması.
• Saplamaların düzensiz sıkılması, hatalı yağlama ya da uygun olmayan cıvata sınıfı.
• Boru hattından flanşa aktarılan hizasızlık ve titreşim yükleri.

Önleme yöntemleri

Montajdan önce flanş yüzeyleri gözle kontrol edilmeli, uygun conta seçilmeli ve cıvatalar belirlenmiş prosedüre göre kontrollü şekilde sıkılmalıdır. Tork değeri yalnızca conta üreticisinin verisiyle değil; bağlantının tüm tasarım koşullarıyla belirlenir.

• İmalat ve bakımda uygun montaj prosedürü kullanın; gerektiğinde ASME PCC-1 rehberinden yararlanın.
• Sıkma sırasını, aşamaları ve nihai cıvata yükünü kayıt altına alın.
• Sızdırmazlık yüzeyine hasar verebilecek uygunsuz kazıma ve taşlamadan kaçının.

İşletme sırasında kontrol

Isıl çevrimler, basınç dalgalanmaları ve titreşim bağlantı yükünü değiştirebilir. Kaçak görüldüğünde hat basınç altındayken rastgele sıkma yapmak yerine üretici prosedürü ve güvenli bakım planı izlenmelidir.

• Kaçağın yerini ve işletme koşullarını belgeleyin.
• Basınçsız ve güvenli duruma alınmış bağlantıyı inceleyin.

Conta yüzeyinin durumu neden belirleyicidir?

Flanş yüzeyinde çizik, çukurlaşma, deformasyon veya uygunsuz yüzey pürüzlülüğü bulunması conta üzerindeki temas basıncını düzensizleştirebilir. Bağlantının tekrar tekrar sıkılması yüzey kusurunu ortadan kaldırmaz; yanlış tork uygulaması ise contaya veya cıvatalara zarar verebilir.

• Sızdırmazlık yüzeyini temizleyin ve hasarı inceleyin.
• Conta tipine uygun yüzey kalitesini doğrulayın.
• Hasarlı flanş yüzeylerini uygun yöntemle onarın veya parçayı değiştirin.

Cıvata sıkma sırası ve yük dağılımı

Cıvataların rastgele ve tek seferde sıkılması flanş yüzeyinde eğilmeye ve contanın belirli bölgelerde aşırı yüklenmesine yol açabilir. Üreticinin belirttiği yöntemde cıvatalar uygun aşamalarla, karşılıklı sıra izlenerek sıkılır. Gerçek tork değeri conta, cıvata ve flanş tasarımına bağlıdır.

• Kalibre edilmiş uygun sıkma ekipmanı kullanın.
• Contayı yeniden kullanım izni olmadığı sürece yeni ürünle değiştirin.
• Sıkma planını ve ölçüm kayıtlarını proje prosedüründe belgeleyin.

Sızıntı oluştuğunda nasıl yaklaşılmalı?

İşletmedeki bir flanş sızdırıyorsa ilk adım, kaçağın akışkan ve basınç açısından riskini değerlendirmektir. Özellikle sıcak buhar, kimyasal veya basınçlı akışkanlarda canlı hat üzerinde kontrolsüz cıvata sıkılması ciddi tehlike oluşturabilir. Sistem güvenli duruma getirildikten sonra neden analizi yapılmalıdır.

• Basınç ve sıcaklık açısından güvenli izolasyon prosedürünü uygulayın.
• Conta, cıvata, hizalama ve flanş yüzeyini birlikte inceleyin.
• Düzeltmeden sonra uygun sızdırmazlık kontrolünü yapın.

Uygulama notu: Tasarım, montaj ve malzeme seçimi; ilgili proje standardı, gerçek işletme koşulları ve üretici teknik dokümanlarına göre doğrulanmalıdır.